Ekonomi politikaları

Kriz kahini profesörden üretimde içe dönün uyarısı

24.10.2008 | Sevda Yüzbaşıoğlu


Yaklaşık altı yıl önce Orta Doğu Teknik Üniversitesi (ODTÜ) için kaleme aldığı bir makalede ABD'nin büyük bir krizin eşiğinde olduğunu yazan Prof. Dr. Ahmet Tonak, küresel krizin Türkiye'ye adım adım yaklaştığını açıkladı. 25 yıl ABD'de öğretim üyesi olarak görev yapan ve kısa bir süre önce Türkiye'ye dönen Tonak, "Türkiye için tehlike çanları çoktan çalmaya başladı. Türkiye'nin içe dönük üretime önem vermesinin zamanı geldi" diye konuştu. Tonak'a göre eğer içe dönük üretime odaklanılmazsa yaratılan iyimser hava çok uzun vadeli olamayacak.

Türkiye'nin elini güçlendirmek için uzun zamandır ihmal ettiği tarım sektörünü canlandırması gerektiğine dikkat çeken Tonak, "Türkiye'de tarım sektöründe bir çözülme yaşanıyor ve kırsal alanlardaki insanlar şehirlere yönleniyor, varoşlar büyüyor ve muazzam bir işsizlikle karşı karşıya kalıyoruz. Bu sektörü canlandırmak, hem şehirlere olan akını durdurur hem de kendi iç pazarına dönük üretimin önünü açar. Devletin daha aktif olduğu iktisat politikaları paketi gündeme gelmeli. Ama arkasında bunu destekleyen politik bir taban olmadığı sürece bunu ne AKP yapabilir ne başka bir parti. Bir süre kriz döneminden gideceğiz, geniş halk kesimleri bir arayış içine girecek ve bu dediğimiz şeyler o zaman gündeme gelecek" dedi.
 
Sermaye kendi mezarını kazdı

2001'de 130 milyar dolar olan dış borç stokunun 270 milyar dolara geldiğine ve bunun büyük bir sıkıntı yaratacağına dikkat çeken Tonak, "Şu anda Amerika'daki bankalar birbirlerine bile ödünç para vermiyorlar. Türkiye de bu parayı bulmakta zorlanacaktır. Ayrıca sıcak paranın kaçışı şartları zorlayacak. Hem borç ödeyip hem dışarıdan ara malı almak için döviz bulmak çok zor. Reel sektör olumsuz etkilenecek. 2008'in son çeyreğinde yüzde 1'lik büyüme gerçekleştirilirse herkes şükretsin, negatif bile çıkabilir. 2009 ise çok daha kötü olacak" açıklamasını yaptı.

Küresel krizin kötü yönetim veya yanlış siyasetten kaynaklanmadığını belirten Tonak, krizin kapitalizmin siyasi olarak en az tehdit altında olduğu dönemde yaşandığını söyledi. Tonak, "Marx'ın haklılığı buradan kaynaklanıyor. Sermaye adeta kendi mezarını kazdı. Kendi dinamikleri ve mantığı ile kendi önünü kesti. Yani siyasi boyutu da olan bir krizden söz etmiyoruz. Ekonominin kendi halinde olduğu bir dönemde, serbest piyasalar kendi mantığıyla krizini kendi yarattı" diye konuştu.

Tonak'a göre kapitalizm çökmüyor ancak şekil değiştiriyor. Tonak, "Kapitalizm hasta yatağında koluna serum bağlanmış halde duruyor. Eğer o yataktan kalkıp yürüyebilirse farklı bir vatandaşla karşılaşacağız" dedi.
Önümüzdeki dönemde içine kapanan ekonomiler ve ülkelerin dikkat çekeceğini söyleyen Ahmet Tonak, "Küreselleşmenin farklı dönemleri var. Mesela iki dünya savaşı arasında da ülkelerde bir kapanma gözlüyoruz, çünkü yaşanan süreç daha önceki küreselleşmenin bir sonucu gibi algılandı. Dolayısıyla 20-30 yıldır yaşadığımız sürecin sonuna geldik. Tekrar toparlanıp yeniden dinamik bir dünya ekonomisine geçmek çok zor. Onun yerine daha kapalı ekonomiler, daha az entegrasyon, daha fazla devlet müdahaleciliğiyle karşılaşacağız. Kapanan ekonomilerde çalışan kesimler güç durumda kalacak" dedi.
 
 
AHMET TONAK'IN ÖNGÖRÜLERİ

* Yatırım bankacılığı furyası bitti.
* Eski usul ticari bankacılık ağırlık kazanacak.
* Finans sektörü, sadece regüle edilme anlamında değil, küçülme
anlamında da çok farklılaşacak.
* Finansal spekülatif enstrümanların terk edileceği bir döneme giriliyor.
* Reel sektör de yeni kayıtlar altına alınabilir.
* Yakında küresel rekabete ülkeleri tamamen açmanın olumsuzlukları
konuşuluyor olacak.